Inleiding
Oorzaken
Verschijnselen
Diagnose
Behandeling
Wat kunt u zelf doen?
Meer informatie
Het oor bestaat uit het buitenoor, het middenoor en het binnenoor. Het buitenoor wordt gevormd door de oorschelp en de gehoorgang. Het buitenoor en middenoor worden van elkaar gescheiden door het trommelvlies. Achter het trommelvlies ligt het middenoor. Het middenoor bevat de gehoorbeentjes en is verder gevuld met lucht. Tussen het middenoor en de neus-keelholte loopt de buis van Eustachius, deze voert vocht uit het middenoor af. Het binnenoor bevat het evenwichtsorgaan en is daarnaast verantwoordelijk voor het doorgeven van signalen aan de gehoorzenuw in de hersenen. Omdat het oor zo’n complex orgaan is dat bestaat uit verschillende onderdelen kan oorpijn veel verschillende oorzaken hebben. De medische term voor oorpijn is otalgie.
Aandoeningen van het oor zelf kunnen in de oorschelp, de gehoorgang, of het middenoor zitten. Verschillende huidaandoeningen, kraakbeenaandoeningen of tumoren kunnen de oorzaak zijn. Meest voorkomende oorzaak van oorpijn is echter een oorontsteking.
Bij kinderen is oorpijn vaak een gevolg van een ontsteking van het middenoor (otitis media). Dit is een ophoping van vocht en verhoogde druk in het middenoor , dat normaal gesproken met lucht is gevuld. Deze ontsteking wordt veroorzaakt doordat de buis van Eustachius verstopt raakt bij zwelling van het slijmvlies in de neus, bijvoorbeeld door een verkoudheid. Door het slijmvlies is het middenoor afgesloten, virussen en bacteriën kunnen zich hierin gaan vermenigvuldigen waardoor een ontsteking ontstaat. Door de ontsteking ontstaat tevens vocht. Als dat vocht niet meer kan worden afgevoerd omdat de buis van Eustachius afgesloten is, leidt dat tot drukverhoging en pijn in het oor. Soms breekt het trommelvlies en loopt het ontstekingsvocht naar buiten. De pijn verdwijnt dan meestal snel. Het trommelvlies gaat daarna vanzelf weer dicht.
Kinderen zijn erg vatbaar voor verkoudheid en oorontsteking. De buis van Eustachius is bij kinderen korter en kleiner dan bij volwassenen. De meeste kinderen horen tijdens en kort na een oorinfectie een poosje iets minder goed, maar dat is vrijwel nooit blijvend. Bij baby's en peuters kan het enig merkbare symptoom van oorpijn zijn dat zij extra prikkelbaar zijn en steeds aan hun oren zitten.
Bij volwassenen is oorpijn vaak het gevolg van een ontsteking van de huid van de gehoorgang (otitis externa). Deze ontsteking kan het gevolg zijn van verdwijnen van het beschermende oorsmeer, bijvoorbeeld door vaak te zwemmen, of door het schoonmaken van het oor met een wattenstokje.
De oorzaak van oorpijn ligt meestal in het oor, maar soms kan de oorzaak van de pijn ook buiten het oor liggen. Er is dan sprake van uitstralende pijn, afkomstig van aandoeningen elders in het hoofd. Buiten het oor gelegen oorzaken van oorpijn kunnen zijn, een aandoening aan de kaak, het gebit, de tong, de amandelen, of een aandoening in de keel of nek. Vaak ontstaat hierdoor prikkeling van een zenuw, waardoor pijn ontstaat die doortrekt naar het oor.
De pijn kan in een of beide oren voorkomen en zowel scherp en stekend als zeurend of kloppend zijn. Vooral kinderen kunnen last hebben van een hevige pijn in of bij het oor.
Bijna ieder kind krijgt wel eens een middenoorontsteking. Soms komt er etterig of bloederig vocht uit één of beide oren. Kinderen onder de twee jaar hebben er vaak koorts bij. Het kind kan er last van hebben en er behoorlijk ziek van zijn, maar het is niet gevaarlijk. De pijn en koorts zijn meestal binnen drie dagen verdwenen.
Bij een ontsteking van de gehoorgang kan deze rood en gezwollen zijn. Soms schilfert de huid of komt er wat vocht uit het oor. Meestal is er echter niets te zien, omdat de ontsteking diep in de gehoorgang zit. Een ontsteking van de gehoorgang kan ook weinig kwaad. Meestal is de gehoorgang binnen drie weken genezen.
Om de oorzaak van de oorpijn te bepalen wordt in eerste instantie de diagnose gebaseerd op een zorgvuldige beoordeling van de verschijnselen. Tevens wordt vaak ooronderzoek uitgevoerd met een zogeheten otoscoop, dit is een apparaatje waarmee het trommelvlies kan worden bekeken.
De arts zal verder de neus en keel onderzoeken om andere aandoeningen als oorzaak van de oorpijn uit te sluiten. Afhankelijk van de omstandigheden kan later een gehoortest nodig zijn.
Behandeling van een middenoorontsteking is vaak niet nodig. Vaak gaan de klachten binnen een paar dagen vanzelf over. Soms hoort een kind dan nog een paar weken slecht.
U moet naar de huisarts gaan:
- als uw kind oorpijn heeft en jonger is dan twee jaar;
- als uw kind langer dan drie dagen pijn en koorts heeft (ook als het ouder is dan twee jaar);
- als uw kind voor de derde keer in een jaar oorpijn heeft;
- als er langer dan twee weken vocht uit het oor komt;
- als het kind voortdurend blijft huilen en niet te troosten is.
Een ontsteking van de gehoorgang wordt meestal met oordruppels behandeld. Soms wordt een oortampon ingebracht, die met de druppels vochtig moet worden gehouden. Pijnstillers kunnen nodig zijn. Ernstige infecties worden soms met antibiotica in tabletvorm behandeld. In alle gevallen is het belangrijk de gehoorgang zorgvuldig te laten schoonmaken. Volwassenen doen er goed aan contact op te nemen met de huisarts wanneer de oorpijn erg heftig is of als een lichte oorpijn langer dan twee weken duurt.
Laat een kind met oorpijn veel drinken, eten hoeft niet. Paracetamol kan helpen tegen de pijn. Neusdruppels zijn zinvol om de zwelling van het slijmvlies op te heffen. Oordruppels hebben bij een ontsteking van het middenoor geen zin.
Peuter verder nooit met (scherpe) voorwerpen in het oor. door beschadiging van de gehoorgang kan een ontsteking van de gehoorgang ontstaan of verergeren. Maak uw oren niet schoon met wattenstokjes, hiermee duwt u oorsmeer en ontstekingsmateriaal verder naar binnen. Haal alleen zichtbaar oorsmeer weg.
nhg.artsennet.nl
Informatie van het Nederlands Huisartsen Genootschap
www.nlm.nih.gov
Informatie in het Engels van de National Library of Medicine
